Leb demeden leblebiyi anlamak deyimi, bir kişinin daha sözüne başlar başlamaz onun ne anlatmak istediğini çabucak kavramak anlamına gelir. Karşımızdakinin niyetini, isteğini ya da derdini uzun uzun açıklamasına gerek kalmadan sezen kişiler için söylenir.
Bu deyim çoğu zaman zeki, sezgisi güçlü ve birbirini iyi tanıyan insanlar için kullanılır. Eski dostlar, yıllarını birlikte geçirmiş eşler ya da uyumlu çalışan iş arkadaşları bazen tek bir bakıştan, yarım bir cümleden anlaşıverir. Buradaki leb sözcüğü dudak demektir; karşıdaki daha leb bile demeden leblebiyi tahmin etmek, bu hızlı kavrayışı eğlenceli bir söz oyunuyla anlatır. Günlük hayatta birinin sezgisini ve anlayışlılığını övmek için sıkça başvurulan sıcak bir ifadedir.
Leb demeden leblebiyi anlamak deyiminin örnek kullanımı:
Mehmet henüz cümlesini bitirmeden Elif gülümseyip çantasını eline aldı; arkadaşının yorulduğunu ve artık eve gitmek istediğini çoktan sezmişti. Yıllardır aynı masada çalıştıkları için Elif, leb demeden leblebiyi anlardı.