Mat etmek deyimi, bir tartışma ya da çekişmede karşı tarafı söyleyecek söz bulamayacak kadar köşeye sıkıştırıp kesin biçimde yenmek, onu çaresiz bırakmak demektir. Yenilen kişinin elinde ne atacak bir adım ne de verecek bir karşılık kalmıştır.
Sözcüğün kökeninde satranç oyunu yatar; oyunda şahın hiçbir kaçış yolu kalmadığında mat denir ve oyun biter. Günlük dilde de birini güçlü bir kanıt, keskin bir soru veya beklenmedik bir çıkışla susmak zorunda bıraktığımızda bu deyimi kullanırız.
Çoğunlukla zekânın, bilginin ya da haklı olmanın üstünlüğünü vurgular; karşıdakini incitmekten çok, onu tartışmasız biçimde alt edip sözünü geçirmeyi anlatır. Bir toplantıda, bir münazarada veya arkadaşlar arasındaki bir atışmada sıkça karşımıza çıkar.
Mat etmek deyiminin örnek kullanımı:
Münazara kulübünde Kerem, karşı takımın öne sürdüğü bütün görüşleri sağlam örneklerle tek tek çürüttü. Son sözünü söylediğinde rakipleri yanıt verecek hiçbir şey bulamadı; Kerem onları adeta mat etmişti.