Nevi şahsına münhasır deyimi, başkalarına benzemeyen, kendine has tavırları ve düşünce biçimi olan kişiler için kullanılır. Bir insanın huyu, tarzı ya da olaylara yaklaşımı başka kimseyle kıyaslanamayacak kadar farklıysa, o kişiyi anlatmak için bu söze başvurulur.
Bu ifade çoğunlukla alışılmışın dışında davranan, kalıplara sığmayan birini tanımlarken söylenir. İçinde çoğu zaman hafif bir hayranlık ya da şaşkınlık taşır; çünkü herkesten ayrı durmak hem dikkat çeker hem de kolay tahmin edilemez. Günlük hayatta beklenmedik tepkiler veren bir arkadaşı, sıra dışı bir sanatçıyı ya da kendi kurallarıyla yaşayan birini anlatırken karşımıza çıkar.
Sözün özünde, kişinin tek başına bir tür oluşturacak kadar özgün olduğu, âdeta kendi cinsinin tek örneği sayıldığı vurgulanır.
Nevi şahsına münhasır deyiminin örnek kullanımı:
Kerem’in sınıf arkadaşları onu yıllardır çözmeye çalışıyordu; kimi zaman herkes susarken söze girer, kimi zaman kalabalık ortamlarda köşeye çekilip kitabına dalardı. Elif bir gün gülerek onun gerçekten nevi şahsına münhasır biri olduğunu, hiçbir kalıba sığmadığını söyledi.