Yandan çarklı deyimi birden fazla anlam taşıyan renkli bir ifadedir. Toplumsal ilişkiler söz konusu olduğunda en yaygın kullanımıyla, güvenilirliği sorgulanır, sahtekârlığıyla bilinen ve iki yüzlü davranan kişileri tanımlamak için başvurulur bu deyime.
Deyimin farklı anlamları da dikkat çeker: Bir taşıt olması gerekenden çok daha yavaş ve ağır ilerliyorsa ona da yandan çarklı denilebilir. Öte yandan kahve ya da çayın şekeri içine karıştırılmak yerine yanına ayrıca konduğunda bu tabire rastlanır. Her üç kullanımda da ‘tam ortasında değil, bir köşesinde’ duygusu yatar; yani merkezinden kaymış, kendi doğrusundan sapmış bir şeyi çağrıştırır.
İnsan için kullanıldığında hafif bir uyarı ya da sitemli bir eleştiri tonu taşır. Sözleriyle eylemleri birbirini tutmayan, doğrudan hareket etmek yerine dolambaçlı yolları tercih eden biri söz konusu olduğunda bu deyim güçlü bir ifade aracına dönüşür.
Yandan çarklı deyiminin örnek kullanımı:
Kerem toplantıda projeye sonuna kadar destek vereceğine dair söz vermişti. Ama iş eyleme gelince bir anda ortadan kayboldu. Onu yıllardır tanıyan Elif şaşırmadı; zaten yandan çarklı biriydi, kimseye güven vermemişti hiçbir zaman.